Odrzucenie spadku u notariusza – jaki jest koszt?

Za odrzucenie spadku u notariusza zapłacisz orientacyjnie 100–150 zł brutto – w kwocie tej mieści się taksa notarialna (50 zł netto od osoby), podatek VAT oraz opłaty za wypisy aktu. To niewielki wydatek w porównaniu z konsekwencjami przejęcia długów spadkowych. Więcej szczegółów znajdziesz w dalszej części artykułu.

Na czym polega odrzucenie spadku przed notariuszem?

Odrzucenie spadku to czynność prawna, która sprawia, że w świetle przepisów nie stajesz się spadkobiercą – traktuje się Cię tak, jakbyś nie dożył chwili śmierci spadkodawcy. Dzięki temu całkowicie uwalniasz się od odpowiedzialności za wszelkie zobowiązania wchodzące w skład masy spadkowej, ale jednocześnie rezygnujesz z praw do majątku zmarłego. Decyzja jest nieodwołalna i musi zostać wyrażona w formie aktu notarialnego.

Podczas wizyty w kancelarii notarialnej składasz jednoznaczne oświadczenie – notariusz spisuje je w protokole i informuje o skutkach prawnych. Wystarczy okazać dowód osobisty oraz odpis aktu zgonu spadkodawcy. Notariusz może również poprosić o podanie danych osobowych spadkobierców, którzy dziedziczą w dalszej kolejności, o ile są one znane.

Jaki jest rzeczywisty koszt odrzucenia spadku u notariusza?

Taksa notarialna za przyjęcie oświadczenia wynosi maksymalnie 50 zł netto od jednej osoby. Do tego dolicza się 23% VAT oraz opłatę za wypisy – 6 zł netto za każdą stronę aktu.

W praktyce za pojedyncze odrzucenie spadku zapłacisz łącznie około 100–150 zł brutto. Na ostateczną kwotę wpływają liczba stron wypisu (zazwyczaj kilka) oraz ewentualne dodatkowe czynności, na przykład poświadczenie podpisu czy sporządzenie pełnomocnictwa, jeśli działa przez przedstawiciela. Warto podkreślić, że notariusz z urzędu wysyła jeden wypis aktu do sądu spadku, co nie generuje dodatkowych opłat po stronie klienta.

Koszt ten jest niezależny od wartości spadku i obowiązuje jednakowo w każdym rejonie Polski. Często w kancelariach przyjmuje się, że jeżeli w tym samym czasie spadek odrzuca kilka osób, możliwe jest obniżenie jednostkowej taksy po uzgodnieniu z notariuszem – dlatego przed wizytą warto dopytać o całkowity rachunek.

Czy koszt rośnie przy dalszych spadkobiercach?

Stawka naliczana jest osobno dla każdej osoby składającej oświadczenie. Oznacza to, że gdy spadek odrzucają kolejno mąż i żona, każdy z nich poniesie ten sam wydatek – 50 zł netto plus VAT i koszt wypisów. Jedynym wspólnym elementem może być jeden odpis aktu zgonu przedstawiony przez oboje.

Porównanie wydatków: notariusz a sąd

Odrzucenie spadku można przeprowadzić również bezpośrednio przed sądem rejonowym. Tam opłata podstawowa wynosi 100 zł, jednak postępowanie trwa wyraźnie dłużej – na wyznaczenie terminu posiedzenia trzeba czekać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Poniższe zestawienie ułatwi podjęcie decyzji.

Od kiedy i jak długo można podjąć decyzję?

Przepisy dają spadkobiercy dokładnie 6 miesięcy na złożenie oświadczenia. Termin ten ma charakter zawity – nie można go przywrócić ani przedłużyć w zwykłym trybie. Bieg sześciomiesięcznego okresu rozpoczyna się od dnia, w którym dowiedziałeś się o swoim powołaniu do spadku. Dla dzieci i małżonka zmarłego będzie to najczęściej data śmierci bliskiej osoby, o ile nie było przeszkód w powzięciu tej informacji.

Dla dalszych krewnych, takich jak wnuki czy rodzeństwo, licznik startuje dopiero w momencie, w którym dowiedzą się oni, że spadek odrzucili wszyscy uprawnieni przed nimi. Brak reakcji w terminie skutkuje automatycznym przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza – wówczas za długi odpowiadasz tylko do wartości odziedziczonego majątku, jednak musisz przeprowadzić inwentaryzację i zmierzyć się z roszczeniami wierzycieli.

Co dalej po odrzuceniu spadku?

Skuteczne odrzucenie wyłącza Cię z kręgu dziedziczenia i zamyka drogę do dochodzenia zachowku po zmarłym. Twoje miejsce zajmują jednak kolejne osoby – najczęściej Twoje dzieci. Odpowiedzialność za długi automatycznie przesuwa się więc na kolejnych spadkobierców, o ile oni również nie złożą stosownych oświadczeń. Stąd tak ważne jest skoordynowanie działań całej rodziny, szczególnie gdy w skład spadku wchodzą wysokie zobowiązania.

Sytuacja małoletnich spadkobierców

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka wymaga zgody sądu opiekuńczego lub – w uproszczonej procedurze – zgody drugiego rodzica wyrażonej przed notariuszem, jeżeli dziecko dziedziczy wyłącznie dlatego, że rodzic wcześniej sam odrzucił spadek z tytułu ustawy. Zmiana przepisów z 2023 roku znacznie ułatwiła to postępowanie, eliminując w wielu przypadkach konieczność angażowania sądu rodzinnego. W praktyce oznacza to, że podczas jednej wizyty w kancelarii notarialnej można zabezpieczyć interesy zarówno swoje, jak i niepełnoletnich potomków.